Στον λόφο Καστά, λίγα μόλις χιλιόμετρα από την αρχαία πόλη της Αμφίπολης, βρίσκεται ένα μνημείο-ορόσημο που συγκλόνισε την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό: Ο Τύμβος Καστά. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ταφικό μνημείο που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στην Ελλάδα, ένα αριστούργημα της μακεδονικής αρχιτεκτονικής του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. (περίπου 325-300 π.Χ.), το οποίο συνεχίζει να γοητεύει με τα μυστικά, την πολυτέλεια και την απαράμιλλη ομορφιά του.
Η Αρχιτεκτονική Μεγαλοπρέπεια και ο Περίβολος
Αυτό που προκαλεί την πρώτη μεγάλη εντύπωση στον επισκέπτη και τον μελετητή είναι η κλίμακα του έργου. Ο Τύμβος περιβάλλεται από έναν εκπληκτικό κυκλικό περίβολο μήκους 497 μέτρων, κατασκευασμένο με απόλυτη γεωμετρική ακρίβεια από λευκό μάρμαρο Θάσου.
Το μέγεθος και η ποιότητα της κατασκευής μαρτυρούν ότι το μνημείο ήταν ένα έργο τεράστιου κόστους, το οποίο σχεδιάστηκε από έναν κορυφαίο αρχιτέκτονα της εποχής –με τις έρευνες να δείχνουν τον Δεινοκράτη, τον προσωπικό αρχιτέκτονα του Μεγάλου Αλεξάνδρου– και εκτελέστηκε κατόπιν υψηλής δημόσιας ή βασιλικής παραγγελίας.
Τα Εσωτερικά Αριστουργήματα: Σφίγγες, Καρυάτιδες και Ψηφιδωτά
Η ανασκαφική έρευνα, υπό τη διοίκηση της αρχαιολόγου Κατερίνας Περιστέρη, έφερε στο φως μοναδικά καλλιτεχνικά θησαυρίσματα στους εσωτερικούς θαλάμους του μνημείου:
Οι Επιβλητικές Σφίγγες: Στην είσοδο του τάφου, δύο μαρμάρινες Σφίγγες, ύψους περίπου 1,5 μέτρου, στέκονταν ως αιώνιοι φρουροί του μνημείου, προκαλώντας δέος σε όποιον πλησίαζε.
Οι Πανέμορφες Καρυάτιδες: Στον επόμενο θάλαμο, δύο εξαιρετικής τέχνης γυναικείες μορφές (Καρυάτιδες) με πλούσιους χιτώνες και υψωμένα χέρια «στήριζαν» συμβολικά το επιστύλιο, αποτελώντας δείγμα της υψηλής γλυπτικής της μακεδονικής περιόδου.
Το Ψηφιδωτό της Αρπαγής της Περσεφόνης: Στο δάπεδο του κυρίως θαλάμου αποκαλύφθηκε ένα εκπληκτικό, έγχρωμο ψηφιδωτό απαράμιλλης λεπτομέρειας. Απεικονίζει τον Πλούτωνα να οδηγεί ένα άρμα αρπάζοντας την Περσεφόνη, με τον θεό Ερμή να τρέχει μπροστά ως ψυχοπομπός. Η ζωντάνια των χρωμάτων και η κίνηση των μορφών το κατατάσσουν στα κορυφαία έργα της αρχαιότητας.
